Erfbelasting berekenen – hoeveel en besparen

In eenvoudige bewoordingen leest u hier alles over de wijze van erfbelasting berekenen. Aan het eind van dit artikel begrijpt u de erfbelasting formule, de tariefgroepen, de vrijstellingen en enkele bijzondere erfdeel waardes. Tot slot van het artikel voorbeelden van erfbelasting besparingen.

Wanneer erfbelasting betalen?

Over de waarde van een erfdeel kan een erfgenaam belasting verschuldigd zijn. Dat heet erfbelasting. In hoeverre er belasting is verschuldigd hangt af van de hoogte van het erfdeel en de verwantschap tussen de overledene (erflater) en de verkrijger (erfgenaam). Is de erfgenaam een echtgenoot of kind dan is de belasting lager dan voor een broer. Voor die situatie, een kind tegenover een broer, kan het verschil in belastingtarief oplopen tot maximaal 30%.

Hoe werkt erfbelasting berekenen?

De berekening van de erfbelasting gaat volgens een formule. Die formule luidt:
(waarde van het erfdeel -/- vrijstelling) * belastingtarief.

De werking is te illustreren met een simpel getallenvoorbeeld. Stel de waarde van het erfdeel is vastgesteld op 30.000. De vrijstelling bedraagt 2.147 en het erfbelasting tarief 30%. Dan ziet de berekening er als volgt uit: (30.000-/-2.147) * 30%. Het bedrag aan erfbelasting bedraagt 8.356.
Oftewel, bij een verkregen erfdeel van 30.000, is de netto verkrijging (ontvangst) 21.644.

Hoe luiden de erfbelasting tarieven?

De hoogte van het erfbelasting tarief hangt af van twee factoren. De eerste factor is de band tussen de overledene en de ontvanger. Ook wel genaamd de verwantschap. De tweede factor is de hoogte (de waarde) van het erfdeel. Hoe minder de verwantschap en hoe hoger de waarde, des te hoger het belastingtarief.

De band tot de overledenen is ingedeeld in drie categorieën. Tot categorie één behoren partner en kinderen. Categorie twee zijn de kleinkinderen. De rest vormt categorie drie. Dat betekent dat een een broer of zus behoort tot categorie drie. Daarmee vallen zij in de hoogste belastingschaal.
De band speelt op een andere manier nog een rol voor de erfbelasting. Namelijk bij het bepalen van de hoogte van de vrijstelling. Voor de erfbelasting vrijstelling onderkent de wet meer situaties dan de, zojuist genoemde, drie categorieën. Er gelden vijf verschillende vrijstellingen: (1) de partner, de (2) kinderen en kleinkinderen, (3) zieke en gehandicapte kinderen, (4) ouders en (5) overige verkrijgers.

De hoogte van het erfdeel kent een tweedeling. Hieronder een weergave van de erfbelasting tarieven en vrijstellingen in tabelvorm. Het betreft gegevens van het belastingjaar 2018.

 PartnerKindGehandicapt
of ziek kind
KleinkindOuderOverige
Tot 123.24810%10%10%18%30%30%
Hoger dan 123.24820%20%20%36%40%40%
Vrijstelling643.19420.37161.10620.37148.2422.147

Wanneer partner voor de erfbelasting?

Niet alleen gehuwden of geregistreerd partners gelden als partner. Het partnerbegrip is ruimer. Het gaat om zorgplicht tegenover elkaar. Zo vallen samenwoners met een samenlevingscontract met zorgplicht, en ook samenwoners zonder contract die aantoonbaar vijf jaar of langer een gezamenlijk huishouden voeren, ook onder het begrip partner. Zelfs een inwonend kind dat mantelzorg verleent aan een ouder kan als partner gelden.

Nabestaandenpensioen en erfbelasting berekenen

De langstlevende persoon kan recht hebben op een nabestaandenpensioen na het overlijden van de partner. Zo’n nabestaandenpensioen kan een hoge waarde vertegenwoordigen. Bedenk dat een jaarlijks pensioenrecht van 20.000 tot in lengte van jaren kan worden uitgekeerd. Over de waarde van een partnerpensioen hoeft geen erfbelasting te worden betaald. Wel wordt een partnerpensioen op een andere wijze betrokken in de berekening van de erfbelasting. Via het bedrag van de vrijstelling. De helft van de vertegenwoordigende (netto) waarde van het pensioen wordt in mindering gebracht op de partner vrijstelling. In vaktermen heet dit pensioenimputatie. Zoals blijkt uit de tabel in een eerdere paragraaf geldt er een vrijstelling voor de partner van 643.194. Tot slot goed te vermelden dat er, na het verminderen van de vrijstelling met de pensioenwaarde, altijd een minimum aan partner vrijstelling resteert van 164.842. Zodat deze kan worden toegepast op de waarde van het erfdeel.

Wat betekent vrij van recht?

Een overledene kan in zijn testament vastleggen dat over een erfenis of legaat geen erfbelasting hoeft te worden betaald door de ontvanger. De erfbelasting wordt in dat geval betaald uit de totale erfenis van alle erfgenamen. Dat heet erven vrij van recht.

Verschil tussen erfbelasting en schenkbelasting?

Erven gebeurt na een overlijden. Schenken is vermogensoverdracht door een levend persoon. Er zijn duidelijk belasting overeenkomsten tussen schenken en erven. Het systeem voor de schenkbelasting tarieven is gelijk aan die van de erfbelasting. Op het punt van de vrijstellingen is het verschillend. De schenkbelasting kent jaarlijkse vrijstellingen en ook éénmalig hoge vrijstellingen. De éénmalige vrijstellingen gelden voor ouders aan kinderen. Naast een algemene hoge vrijstelling, gelden er vrijstellingen voor specifieke doelen: een dure studie van een kind en de aankoop van een eigen woning door een kind.

Hoe erfbelasting besparen?

‘Regeren is vooruitzien’ luidt een oud gezegde. Zeker toepasselijk voor de overdracht van vermogen. Vroegtijdig uw situatie en wensen overleggen met vakkundige adviseurs kan een aanzienlijk belastingvoordeel opleveren. Voorbeelden van erfbelasting besparen zijn onder meer: jaarlijks of éénmalig schenken, de mogelijkheid van goede doelen, vakkundig omgaan met de waardebepaling voor een geërfde woning en de mogelijkheid van het oprenten van een vordering op een langstlevende ouder.