Executeur – waarom en wanneer

In eenvoudige bewoordingen leest u hier alles over een executeur. Aan het eind van dit artikel begrijpt u het ontstaan, het doel, het aanvaarden, de soorten, de taken en de uiteindelijke overdracht.

Hoe ontstaat een executeur?

Iedereen kan tijdens zijn leven besluiten wie zijn of haar erfenis het beste kan afwikkelen. Wanneer deze wens over de afwikkeling wordt vastgelegd in een testament, spreken we van het benoemen van een executeur. Na het overlijden krijgt een executeur de bevoegdheden toegewezen door een notaris. De notaris stelt hiervoor een verklaring van erfrecht of een verklaring van executele op. Voorbeelden van executeurs zijn een familielid of bekende, een professionele buitenstaander of een bedrijf.

Wat doet een executeur?

Een executeur is de persoon die in het testament aangewezen wordt om de nalatenschap van een overleden persoon uit te voeren. Bij het vervullen van de taken vertegenwoordigt de executeur de erfgenamen. Wat die taken precies inhouden staat beschreven in het testament. Het takenpakket kan breed zijn maar ook heel specifiek. Ook kan er sprake zijn van een beperkte bevoegdheid voor een (bepaalde) executeur. Volgens de wet heeft de executeur twee belangrijke taken: het beheer van de goederen en het betalen van de schulden. Het uiteindelijke doel is zorgen dat elke erfgenaam het geld of de goederen krijgt waar men recht op heeft.

Waarom een executeur benoemen?

Het benoemen van een executeur zorgt in het algemeen voor een snellere en meer efficiënte afwikkeling van de erfenis. Een executeur kan namelijk zelfstandig handelen. Zonder voortdurend terug te hoeven gaan naar de erfgenamen voor goedkeuringen en handtekeningen.

De keuze om een executeur aan te stellen kan ook te maken hebben met het vertrouwen in deze persoon. De executeur heeft bewezen te beschikken over goede zakelijke en financiële inzichten. Beide kwaliteiten komen goed van pas zal later blijken in deze uitleg.

Uiteraard kan het ook de wens zijn om de nabestaanden niet te belasten met de zakelijke kant van een overlijden. De emotionele kant is zwaar genoeg. Een financieel expert kan bijvoorbeeld de zakelijke belangen (taken) behartigen. Daarbij komt dat een executeur een lange lijst met uiteenlopende taken heeft. Een fout is snel gemaakt.

Tot slot neemt een executeur direct het voortouw. Door deze leidende rol kan onenigheid tussen erfgenamen worden voorkomen.

Hoe te aanvaarden?

De rol van executeur geeft veel verantwoordelijkheid. Een opmerkelijk voorbeeld van deze verantwoordelijkheid. De executeur is persoonlijk aansprakelijk voor een onjuiste belasting aangifte die samenhangt met het verzwijgen van (buitenlands) vermogen. Ook de inhoud van de functie wordt niet altijd volledig begrepen.

Aanvaarden hoeft niet persé schriftelijk te gebeuren. Dat kan ook mondeling. Of blijken uit reeds gedane executeur handelingen. Er is geen wettelijke termijn waarbinnen de executeur zich moet uitspreken over de aanvaarding van de rol. Belanghebbenden kunnen via de kantonrechter wel een beslistermijn afdwingen. Voorbeelden van belanghebbenden zijn erfgenamen en schuldeisers.

Niemand kan worden gedwongen de rol van executeur te aanvaarden. Wijst een eerst aangewezene de executeur rol af, dan wordt de eerstvolgend aangewezene gevraagd. Stel een situatie waarbij geen van de aangewezenen de benoeming aanvaardt. Dan is er kans dat de kantonrechter beslist dat de erfgenamen samen bevoegd en verplicht worden de nalatenschap af te wikkelen.

Welke executeur soorten ?

Alle executeur taken kunnen bij één persoon terecht komen. Het is ook mogelijk dat de taken verdeeld zijn over meerdere personen. Allereerst ontlast het verdelen van taken personen. Ook biedt het de mogelijkheid om specifieke kwaliteiten in te zetten. Denk aan het scheiden van de financiële taken met de uitvaart taken. Zo zou een situatie kunnen ontstaan dat een familielid de uitvaart regelt en een belastingadviseur de aangifte erfbelasting verzorgt.

Er worden drie soorten executeurs onderkend

  • De begrafenisexecuteur;
  • De beheersexecuteur;
  • De executeur afwikkelingsbewindvoerder.

De begrafenisexecuteur

Van de drie soorten executeurs is dit degene met de minste taken en bevoegdheden. Het doel is de begrafenis regelen.

De beheersexecuteur

Dit is de executeur met het wettelijke takenpakket. Ook wel executeur-testamentair genoemd. Degene beheert de goederen van de nalatenschap en betaalt de schulden. De executeur maakt daarvoor een overzicht met alle bezittingen en schulden op de datum van overlijden, genaamd een boedelbeschrijving. Onder beheer valt te verstaan alle handelingen die voor een normaal gebruik van de goederen gunstig zijn. Denk onder meer aan het innen van vorderingen, het verkopen van de effectenportefeuille, het opzeggen van abonnementen en het laten taxeren van de inboedel en de woning. Maar ook het onderhouden en verzekerd houden van goederen en onroerende goederen valt hieronder. Bij het betalen van de schulden valt de denken aan de erfbelasting, de kosten van lijkbezorging, de kosten van executele en schulden uit legaten afwikkelen.

De executeur afwikkelingsbewindvoerder

Dit is een executeur met bijzondere (extra) bevoegdheden, in vergelijking met de beheersexecuteur. Degene kan de nalatenschap afwikkelen zonder medewerking van de erfgenamen. Om schulden te kunnen voldoen kunnen goederen of onroerende goederen (woning) worden verkocht. De afwikkelings executeur kan ook zelfstandig de erfenis (deels) verdelen.

Hoe verhoudt de executeur zich tot de erfgenamen?

De executeur voert zelfstandig het beheer over de nalatenschap. Heeft daarbij in principe geen toestemming nodig van de erfgenamen. Laatstgenoemden moeten toekijken hoe de executeur zijn taak vervult. Wel is het van belang dat de executeur een goede verstandhouding heeft met de erfgenamen. Het zijn immers de erfgenamen die de executeur vertegenwoordigt. In bepaalde situaties zal overleg nodig zijn. Redelijkerwijs zal de executeur ook verlangde uitleg geven over de uitoefening van zijn taak. De executeur is aan het einde van zijn beheer opdracht verplicht rekening en verantwoording af te leggen. Als de erfgenamen niet tevreden zijn over het handelen van de executeur dan is er de mogelijkheid om deze te laten ontslaan door de rechter. Dat heeft alleen kans van slagen als er een zwaarwegende reden is.

Wanneer eindigt de executeur taak?

Na het aanvaarden van de rol van executeur moet de taak worden volbracht tot het moment waarop ze is beëindigd. Tussentijds stoppen kan niet. Tenzij de executeur overlijdt of wordt ontslagen door de rechter. De taak beëindigt door de goederen uit de erfenis over te dragen aan de erfgenamen. De erfgenamen verlenen kwijting van de executeur verplichtingen door akkoord te gaan met de rekening en verantwoording.